☄️ چگالی شهابسنگها | مهمترین معیار تشخیص میدانی
مقدمه
یکی از قابل اعتمادترین روشهای تشخیص شهابسنگ در بررسیهای میدانی، اندازهگیری چگالی (Density / Specific Gravity) است.
بیشتر سنگهای زمینی بهدلیل ساختار متخلخل و اکسید شدن آهن، چگالی پایینتری نسبت به شهابسنگها دارند. در مقابل، شهابسنگها به علت وجود فلز آهن–نیکل و ساختار فشرده، معمولاً سنگینتر از آن چیزی هستند که ظاهرشان نشان میدهد.
چگالی چیست؟
چگالی نسبت جرم به حجم ماده است:
Density = \frac{Mass}{Volume}
در گوهرشناسی و سیارهشناسی معمولاً بهصورت وزن مخصوص (SG) بیان میشود.
محدوده چگالی انواع شهابسنگ
نوع شهابسنگ چگالی (g/cm³)
| سنگی (Chondrite) | 3.2 – 3.7 |
| سنگی–آهنی | 4.5 – 5.5 |
| آهنی | 7.0 – 8.0 |
📌 مقایسه:
سنگهای پوسته زمین معمولاً حدود 2.5 – 3.0 هستند.
چرا شهابسنگها سنگینترند؟
دلایل اصلی:
- حضور فلز آهن–نیکل آزاد
- فشردگی بالا در خلأ فضا
- نبود تخلخل رسوبی
- تشکیل در هسته سیارکها
در نتیجه حتی یک قطعه کوچک میتواند غیرعادی سنگین به نظر برسد.
روش اندازهگیری ساده (روش ارشمیدس)
- وزن نمونه در هوا ثبت شود
- وزن نمونه در آب اندازهگیری شود
- اختلاف وزن = حجم نمونه
SG = \frac{Weight\ in\ air}{Weight\ in\ air - Weight\ in\ water}
این روش در بسیاری از راهنماهای شناسایی شهابسنگ توصیه شده است.
کاربرد تشخیصی
چگالی یکی از سریعترین روشهای رد نمونههای اشتباه است:
نمونه چگالی
| سرباره صنعتی | کم و متخلخل |
| بازالت | حدود 3 |
| مگنتیت | 5.2 |
| ☄️ شهابسنگ آهنی | تا 8 |
نکته مهم
چگالی بالا بهتنهایی اثبات شهابسنگ نیست،
اما چگالی پایین تقریباً آن را رد میکند.
جمعبندی
شهابسنگها بهطور متوسط سنگینتر از سنگهای زمینی هستند و اندازهگیری چگالی یکی از دقیقترین روشهای تشخیص اولیه در مطالعات میدانی محسوب میشود. ترکیب این آزمون با بررسی مغناطیس و پوسته ذوب، احتمال شناسایی صحیح را بسیار افزایش میدهد.