مقدمه
وزن در الماس یکی از چهار عامل اصلی ارزیابی کیفیت (4C) است که در کنار رنگ (Color)، پاکی (Clarity) و برش (Cut) تعیینکننده ارزش نهایی گوهر محسوب میشود. برخلاف تصور عمومی، وزن بالاتر همیشه به معنای زیبایی یا ارزش بیشتر نیست؛ بلکه تعادل میان وزن و کیفیت برش نقش کلیدی در قیمتگذاری حرفهای دارد.
قیراط چیست؟ تعریف علمی Carat
واحد اندازهگیری وزن الماس، قیراط (Carat) است.
- 1 قیراط = 0.2 گرم (200 میلیگرم)
- هر قیراط به 100 پوینت (Point) تقسیم میشود.
- مثال: 0.75 قیراط = 75 پوینت
استاندارد قیراط امروزی توسط کنوانسیونهای بینالمللی اوایل قرن بیستم تثبیت شد و در حال حاضر معیار رسمی مؤسسات معتبری مانند GIA است.
رابطه وزن و اندازه ظاهری
وزن و ابعاد میلیمتری یکسان نیستند.
دو الماس با وزن یکسان میتوانند:
- اندازه ظاهری متفاوت
- درخشش متفاوت
- قیمت متفاوت
داشته باشند.
علت چیست؟
🔹 عمق بیش از حد → سنگ کوچکتر دیده میشود
🔹 عمق کم → کاهش بازتاب نور
🔹 برش ایدهآل → حداکثر نمایش سطحی (Face-Up Size)
اثر وزن بر ارزش الماس
در بازار جهانی، قیمت الماس بهصورت تصاعدی (نه خطی) افزایش مییابد.
بهعنوان مثال:
- 1 قیراط ≠ دو برابر قیمت 0.50 قیراط
بلکه معمولاً بیشتر از دو برابر است.
دلیل:
- کمیابی سنگهای درشتتر
- تقاضای بازار
- حفظ کیفیت در وزنهای بالا دشوارتر است
نقاط قیمتی حساس (Magic Sizes)
در تجارت الماس، برخی وزنها اهمیت ویژه دارند:
- 0.50 ct
- 0.70 ct
- 0.90 ct
- 1.00 ct
- 1.50 ct
- 2.00 ct
عبور از این مرزها باعث جهش قیمتی محسوس میشود.
وزن مخصوص (Specific Gravity) الماس
وزن مخصوص الماس:
SG = 3.52
این عدد در تشخیص گوهر اهمیت دارد، زیرا:
- مویزنایت ≈ 3.22
- زیرکونیا (CZ) ≈ 5.6–6.0
تفاوت وزن مخصوص در حجم برابر، ابزار تشخیصی مفیدی است.
ابزار اندازهگیری وزن
وزن الماس با ترازوی دیجیتال دقیق با دقت 0.001 قیراط اندازهگیری میشود.
در گزارشهای آزمایشگاهی، وزن تا دو رقم اعشار ثبت میشود (مثلاً 1.02 ct).
باور اشتباه رایج
❌ «هرچه قیراط بالاتر، ارزش بالاتر»
✔ حقیقت:
ارزش = ترکیب متعادل 4C
الماس خوشبرش 0.90 قیراط ممکن است زیباتر و ارزشمندتر از الماس 1 قیراط با برش ضعیف باشد.
جمعبندی علمی
وزن در الماس یک شاخص کمی است، اما ارزش واقعی زمانی مشخص میشود که با کیفیت برش، رنگ و پاکی ارزیابی شود. در گوهرشناسی حرفهای، قیراط تنها یک عدد نیست؛ بلکه بخشی از یک سیستم تحلیلی جامع برای تعیین کیفیت و قیمت است.